{"id":2854,"date":"2026-03-13T12:52:00","date_gmt":"2026-03-13T16:52:00","guid":{"rendered":"https:\/\/yogannmagazine.com\/?p=2854"},"modified":"2026-03-12T22:53:07","modified_gmt":"2026-03-13T02:53:07","slug":"kay-agwonom-yon-patrimwan-yogann-k-ap-disparet-ti-kras-pa-ti-kras","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/13\/kay-agwonom-yon-patrimwan-yogann-k-ap-disparet-ti-kras-pa-ti-kras\/","title":{"rendered":"Kay Agwon\u00f2m: yon patrimw\u00e0n Yogann k ap dispar\u00e8t ti kras pa ti kras"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Nan dezy\u00e8m seksyon Yogann (Ti Rivy\u00e8), sou plis pase 23 kawo t\u00e8 edmi, gen yon espas ki te lontan reprezante fy\u00e8te ak rich\u00e8s agrik\u00f2l pou kominote a. Moun nan z\u00f2n nan konnen li sou non <em>Kay Agwon\u00f2m<\/em>, pandan non yo te bay li nan dokiman yo se <em>For\u00eats des Manguiers.<\/em> plizy\u00e8 ane, espas sa a te yon senb\u00f2l travay, pwodiksyon ak devlopman pou z\u00f2n nan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istwa Kay Agwon\u00f2m lan k\u00f2manse depi nan ane 1960 yo, l\u00e8 agwon\u00f2m Georges Louis te vini ak lide pou mete t\u00e8 a an val\u00e8. Av\u00e8k kolaborasyon k\u00e8k gwo plant\u00e8 nan z\u00f2n nan, tankou Berthony Myrthil, yo te mete sou pye yon espas agrik\u00f2l ki te \u00f2ganize ak met\u00f2d mod\u00e8n pou ep\u00f2k la. Nan tan sa a, se tabak ki te kiltive sou tout t\u00e8 a. Yo te menm gen yon patenarya ak konpayi Comme Il Faut, epi te gen de batiman ki te bati espesyalman pou seche tabak la. Aktivite sa yo te pote anpil mouvman ekonomik nan z\u00f2n nan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Plis ta, tabak la te kite plas li pou kann, ki te vann bay izin Dab\u00f2n nan. Men l\u00e8 izin nan te sispann fonksyone an 1986, sa te kreye yon nouvo defi pou espas la. Se nan moman sa a agwon\u00f2m Georges Louis te pran desizyon pou plante mango sou t\u00e8 a. Ant 1990 ak 1993, plizy\u00e8 sant\u00e8n pye mango te plante sou liy, ak bon distans youn ak l\u00f2t. Av\u00e8k tan, jaden an te vin tounen yon veritab for\u00e8 mango.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gen plis pase yon diz\u00e8n varyete mango ladan l, tankou Fransik, Madan Blan, Miska, Fil ak k\u00e8k l\u00f2t varyete ki pa menm fasil pou idantifye. Chak sezon rek\u00f2t, konpayi ki soti nan plizy\u00e8 z\u00f2n, sitou nan Lapl\u00e8n, te konn vini achte mango yo. Sa te bay anpil moun nan z\u00f2n nan yon sous revni. Espas la te s\u00e8vi tou k\u00f2m yon kote moun konn vin pran fre, f\u00e8 reyinyon oswa pase yon moman trankil ak lanati.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Men jounen jodi a, anpil moun ap f\u00e8 remake yon sitiyasyon ki ka mennen degradasyon espas sa a. Ti kras pa ti kras, gen moun ki ap klotire ti pas\u00e8l t\u00e8 andedan oswa sou limit abitasyon an. Fenom\u00e8n sa a ap redui espas agrik\u00f2l la epi li menase entegrite yon sit ki gen anpil val\u00e8 istorik ak ekonomik pou kominote Yogann nan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pou anpil moun, Kay Agwon\u00f2m lan pa s\u00e8lman yon jaden mango. Li se yon pati nan memwa kolektif z\u00f2n nan, yon eritaj ki rakonte kijan agrikilti te konn pote lavi ak rich\u00e8s nan kominote a. Se pout\u00e8t sa kestyon an ap poze jodi a:<br \/>\u00c8ske patrimw\u00e0n sa a ap pwoteje pou jenerasyon kap vini yo, oswa \u00e8ske li pral dispar\u00e8t anba presyon divizyon t\u00e8 ak kloti?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dosye sa a merite plis refleksyon, paske sa ki te yon fwa fy\u00e8te Yogann nan pa ta dwe fini nan silans.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pou anpil moun, Kay Agwon\u00f2m lan pa s\u00e8lman yon jaden mango. Li se yon pati nan memwa kolektif z\u00f2n nan, yon eritaj ki rakonte kijan agrikilti te konn pote lavi ak rich\u00e8s nan kominote a. Se pout\u00e8t sa kestyon an ap poze jodi a:\u2028\u00c8ske patrimw\u00e0n sa a ap pwoteje pou jenerasyon kap vini yo, oswa \u00e8ske li pral dispar\u00e8t anba presyon divizyon t\u00e8 ak kloti?<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":2853,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"googlesitekit_rrm_CAowqciiDA:productID":"","_gspb_post_css":"","_crdt_document":"","_uag_custom_page_level_css":"","jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Kay Agwon\u00f2m: yon patrimw\u00e0n Yogann k ap dispar\u00e8t ti kras pa ti kras\n\nPou anpil moun, Kay Agwon\u00f2m lan pa s\u00e8lman yon jaden mango. Li se yon pati nan memwa kolektif z\u00f2n nan, yon eritaj ki rakonte kijan agrikilti te konn pote lavi ak rich\u00e8s nan kominote a. Se pout\u00e8t sa kestyon an ap poze jodi a:\u2028\u00c8ske patrimw\u00e0n sa a ap pwoteje pou jenerasyon kap vini yo, oswa \u00e8ske li pral dispar\u00e8t anba presyon divizyon t\u00e8 ak kloti?","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[105,16],"tags":[],"class_list":["post-2854","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-agriculture","category-securite"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/img_4045.jpg","uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/img_4045.jpg",1080,720,false],"thumbnail":["https:\/\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/img_4045-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/img_4045-300x200.jpg",300,200,true],"medium_large":["https:\/\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/img_4045-768x512.jpg",768,512,true],"large":["https:\/\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/img_4045-1024x683.jpg",1024,683,true],"1536x1536":["https:\/\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/img_4045.jpg",1080,720,false],"2048x2048":["https:\/\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/img_4045.jpg",1080,720,false],"trp-custom-language-flag":["https:\/\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/img_4045-18x12.jpg",18,12,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"Jouvens Guelord","author_link":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/author\/yogannmag\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Pou anpil moun, Kay Agwon\u00f2m lan pa s\u00e8lman yon jaden mango. Li se yon pati nan memwa kolektif z\u00f2n nan, yon eritaj ki rakonte kijan agrikilti te konn pote lavi ak rich\u00e8s nan kominote a. Se pout\u00e8t sa kestyon an ap poze jodi a:\u2028\u00c8ske patrimw\u00e0n sa a ap pwoteje pou jenerasyon kap vini yo, oswa&hellip;","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":2366,"url":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/05\/un-decembre-sans-noel-pour-certains\/","url_meta":{"origin":2854,"position":0},"title":"Un d\u00e9cembre sans No\u00ebl pour Certains","author":"Cleeswood Remy","date":"January 5, 2026","format":false,"excerpt":"Comme l'ann\u00e9e pr\u00e9c\u00e9dente, pour les d\u00e9plac\u00e9s de Gressier, les oubli\u00e9s, les n\u00e9glig\u00e9s quoiqu'ils se trouvent au c\u0153ur de la ville L\u00e9og\u00e2ne, il y a pas eu de No\u00ebl 2025, pas de c\u00e9l\u00e9bration de la nouvelle ann\u00e9e 2026 dans la joie et la bonne humeur.","rel":"","context":"In &quot;Actualit\u00e9s&quot;","block_context":{"text":"Actualit\u00e9s","link":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/category\/actualites\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2121.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2121.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2121.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2121.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":2518,"url":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/26\/reginald-cange-apporte-son-soutien-au-mouvement-lance-par-thoyart\/","url_meta":{"origin":2854,"position":1},"title":"R\u00e9ginald Cang\u00e9 apporte son soutien au mouvement lanc\u00e9 par Thoy\u2019Art","author":"Jouvens Guelord","date":"January 26, 2026","format":false,"excerpt":"Depuis le 1er janvier 2026, un mouvement citoyen lanc\u00e9 par le collectif artistique Thoy\u2019Art suscite de vives r\u00e9actions dans l\u2019espace public ha\u00eftien. Port\u00e9e symboliquement par des enfants, la campagne d\u00e9fend une id\u00e9e simple mais percutante : les autorit\u00e9s publiques, leurs conjoints et leurs enfants devraient vivre en Ha\u00efti, et plus\u2026","rel":"","context":"In &quot;Actualit\u00e9s&quot;","block_context":{"text":"Actualit\u00e9s","link":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/category\/actualites\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2962.jpg?fit=953%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2962.jpg?fit=953%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2962.jpg?fit=953%2C1200&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2962.jpg?fit=953%2C1200&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":2716,"url":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/19\/la-mairie-de-leogane-se-contredit-sur-linterdiction-des-sorties-formelles-des-bandes-rara\/","url_meta":{"origin":2854,"position":2},"title":"La mairie de L\u00e9og\u00e2ne se contredit sur l\u2019interdiction des sorties formelles des bandes rara","author":"Jouvens Guelord","date":"February 19, 2026","format":false,"excerpt":"Si l\u2019objectif est r\u00e9ellement d\u2019assurer la s\u00e9curit\u00e9 sans bloquer la tradition, alors il faut le dire clairement. Expliquer ce qui est permis. Ce qui est interdit. \u00c0 quelles conditions. Et pour combien de temps.","rel":"","context":"In &quot;Actualit\u00e9s&quot;","block_context":{"text":"Actualit\u00e9s","link":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/category\/actualites\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/img_3753.jpg?fit=1200%2C801&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/img_3753.jpg?fit=1200%2C801&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/img_3753.jpg?fit=1200%2C801&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/img_3753.jpg?fit=1200%2C801&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/img_3753.jpg?fit=1200%2C801&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2705,"url":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/16\/uniforme-bijoux-et-menace-voilee-la-police-au-coeur-dun-nouveau-bras-de-fer\/","url_meta":{"origin":2854,"position":3},"title":"Uniforme, bijoux et menace voil\u00e9e : la police au c\u0153ur d\u2019un nouveau bras de fer","author":"Jouvens Guelord","date":"February 16, 2026","format":false,"excerpt":"Apr\u00e8s la note publi\u00e9e par la direction g\u00e9n\u00e9rale de la police, la r\u00e9action ne s\u2019est pas fait attendre. Plusieurs policiers ont fait savoir qu\u2019ils ne sont pas pr\u00eats \u00e0 patrouiller sans cagoule, sans foulard, et surtout \u00e0 retirer leurs bijoux. Pour eux, il ne s\u2019agit pas d\u2019un simple d\u00e9tail esth\u00e9tique,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Actualit\u00e9s&quot;","block_context":{"text":"Actualit\u00e9s","link":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/category\/actualites\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/img_3675.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/img_3675.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/img_3675.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":191,"url":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/21\/experience-immersive-avec-zafem-decouvrez-lalin-ak-soley-en-video\/","url_meta":{"origin":2854,"position":4},"title":"Exp\u00e9rience immersive avec Zaf\u00e8m: D\u00e9couvrez &#8216;Lalin ak Sol\u00e8y&#8217; en Vid\u00e9o","author":"Jouvens Guelord","date":"June 21, 2024","format":false,"excerpt":"Le groupe Zaf\u00e8m fait \u00e0 nouveau sensation avec la sortie de la vid\u00e9o-clip \"Lalin ak Sol\u00e8y\" (LAS) sur leur cha\u00eene YouTube, une \u0153uvre marquant l'anniversaire de leur album \"LAS\". R\u00e9alis\u00e9e par Abdias Laguerre, cette vid\u00e9o a rapidement captiv\u00e9 l'attention du public, atteignant 181 000 vues en seulement 11 heures. Depuis\u2026","rel":"","context":"In &quot;CULTURE&quot;","block_context":{"text":"CULTURE","link":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/category\/culture\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2922.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2922.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2922.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2922.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/yogannmagazine.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/img_2922.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":136,"url":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/09\/quand-le-rara-devient-un-terrain-delicat-pour-les-jeunes-filles-reflexion-sur-la-danse-dans-notre-culture\/","url_meta":{"origin":2854,"position":5},"title":"&#8220;Quand le RARA Devient un Terrain D\u00e9licat pour les Jeunes Filles : R\u00e9flexion sur la Danse dans Notre Culture&#8221;","author":"Jouvens Guelord","date":"March 9, 2024","format":false,"excerpt":"Dans une p\u00e9riode o\u00f9 le RARA \u00e9merge en tant qu'\u00e9v\u00e9nement culturel majeur en Ha\u00efti, il est essentiel de r\u00e9fl\u00e9chir sur les interactions et les ressources au sein de ce cadre, surtout en ce qui concerne les jeunes filles. Au-del\u00e0 de l'importance d'inclure les jeunes filles dans ces espaces, c'est un\u2026","rel":"","context":"In &quot;Rara&quot;","block_context":{"text":"Rara","link":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/category\/culture\/rara\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pcBeFB-K2","brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2854","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2854"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2854\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2855,"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2854\/revisions\/2855"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2854"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yogannmagazine.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}